{"id":174960,"date":"2026-02-19T00:00:00","date_gmt":"2026-02-18T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/clopidogrel-versus-aspirine-een-nieuw-beleid-voor-de-secundaire-cardiovasculaire-preventie\/"},"modified":"2026-04-02T19:08:49","modified_gmt":"2026-04-02T17:08:49","slug":"clopidogrel-versus-aspirine-een-nieuw-beleid-voor-de-secundaire-cardiovasculaire-preventie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/clopidogrel-versus-aspirine-een-nieuw-beleid-voor-de-secundaire-cardiovasculaire-preventie\/","title":{"rendered":"Clopidogrel versus aspirine: een nieuw beleid voor de secundaire cardiovasculaire preventie?"},"content":{"rendered":"<p><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Acetylsalicylzuur is al tientallen jaren het best gedocumenteerde antiaggregans in de secundaire preventie na een myocardinfarct of een CVA. Een meta-analyse gepubliceerd in <\/strong><\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>The<\/strong><\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong> <\/strong><\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Lancet<\/strong><\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong> stelt de plaats van ASA ten opzichte van clopidogrel nu ter discussie.<\/strong><\/span><\/p>\n<div class='summary'>\n<div class='summary-article-content'>\n<p><strong>Kernboodschappen<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Acetylsalicylzuur (ASA) is al tientallen jaren het best gedocumenteerde antiaggregans in de <strong>secundaire cardiovasculaire preventie<\/strong> na een myocardinfarct of een cerebrovasculair accident (CVA).<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Een meta-analyse van gerandomiseerde studies in <\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'>The Lancet<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'> van augustus 2025 evalueerde de werkzaamheid en veiligheid van clopidogrel in monotherapie versus ASA in monotherapie bij pati\u00ebnten met een bevestigde coronaire aandoening.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De resultaten tonen dat clopidogrel in monotherapie bij deze pati\u00ebnten doeltreffender lijkt dan ASA in monotherapie in de preventie van majeure cardiovasculaire of cerebrovasculaire events. Uit de veiligheidsgegevens blijkt dat het risico op bloeding met clopidogrel niet hoger is dan met ASA.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Conclusie van het BCFI:<\/strong> Gezien de grote heterogeniteit van de ge\u00efncludeerde studies\u00a0en het kleine verschil in winst<\/span><span style='font-family:;'>&#x002C;<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'> volstaat deze meta-analyse niet om de aanpak van de secundaire cardiovasculaire preventie fundamenteel te veranderen.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Waarom is deze studie belangrijk?<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Acetylsalicylzuur (ASA) is al tientallen jaren het best gedocumenteerde antiaggregans in de <strong>secundaire cardiovasculaire preventie<\/strong> na een myocardinfarct of een cerebrovasculair accident.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De gegevens die geleid hebben tot het gebruik van ASA in monotherapie in de secundaire preventie zijn grotendeels gebaseerd op <strong>kleine studies<\/strong> die uitgevoerd werden <strong>voor de komst van de moderne medicamenteuze behandelingen<\/strong> en de revascularisatietechnieken. Die studies hadden een <strong>beperkte follow-up<\/strong> en omvatten geen volledige evaluatie van het <strong>bloedingsrisico<\/strong>.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Sommige oude meta-analyses suggereerden dat de P2Y12-receptorantagonisten clopidogrel en ticagrelor mogelijk werkzamer zijn dan ASA. De ge\u00efncludeerde studies vertoonden echter bepaalde beperkingen: gegroepeerde analyse van verschillende P2Y12-receptorantagonisten&#x002C; heterogene populatie (met verschillende atherosclerotische cardiovasculaire aandoeningen).<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Het doel van deze meta-analyse is om <strong>de werkzaamheid en de veiligheid van clopidogrel in monotherapie te vergelijken met die van ASA in monotherapie in de secundaire preventie<\/strong> bij pati\u00ebnten met een bevestigde coronaire aandoening.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Opzet van de studie<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Het betreft een <strong>systematische review<\/strong> en <strong>meta-analyse<\/strong> van individuele pati\u00ebntengegevens uit gerandomiseerde studies.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De eindpunten waren als volgt:<\/span>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Het <strong>primaire eindpunt voor <\/strong><\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>werkzaamheid<\/strong><\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'>: de incidentie van majeure cardiovasculaire of cerebrovasculaire events (\u2018<\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'>major adverse cardiovascular or cerebrovascular events\u2019<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'>&#x002C; <strong>MACCE<\/strong>)&#x002C; gedefinieerd als cardiovasculaire sterfte&#x002C; een myocardinfarct of een CVA.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Het <strong>primaire eindpunt voor de <\/strong><\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>veiligheid<\/strong><\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'>: ernstige bloeding.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De <strong>secundaire eindpunten<\/strong>: absolute aantal cardiale of cerebrovasculaire ongewenste effecten&#x002C; gedefinieerd als een samengesteld criterium van cardiovasculaire sterfte&#x002C; myocardinfarct&#x002C; cerebrovasculair accident of ernstige bloeding. De aanvullende secundaire eindpunten waren: globale sterfte&#x002C; cardiovasculaire sterfte&#x002C; myocardinfarct&#x002C; CVA&#x002C; stenttrombose&#x002C; bloeding in het algemeen&#x002C; ernstige maag-darmbloedingen&#x002C; en maag-darmbloeding in het algemeen.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Resultaten in het kort<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De meta-analyse includeerde 7 gerandomiseerde studies (ASCET&#x002C; CADET&#x002C; CAPRIE&#x002C; HOST-EXAM&#x002C; STOPDAPT-2&#x002C; STOPDAPT-3 en SMART-CHOICE) met 28 982\u00a0pati\u00ebnten (14 507 voor clopidogrel en 14 475 voor ASA)&#x002C; met een gemiddelde follow-up van 2&#x002C;3\u00a0jaar. De langste follow-up was 5&#x002C;5\u00a0jaar.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><u>Primair eindpunt voor werkzaamheid<\/u>: het aantal MACCE-events was <strong>lager in de groep met clopidogrel<\/strong> dan in de groep met ASA: 929\u00a0events [2&#x002C;61 per 100\u00a0pati\u00ebntjaren] vs. 1062\u00a0events [2&#x002C;99 per 100\u00a0pati\u00ebntjaren]; HR 0&#x002C;86 [95% BI: 0&#x002C;77 tot 0&#x002C;96]; p = 0&#x002C;0082. Dat komt overeen met een NNT (number needed to treat) van 263 voor 1\u00a0jaar.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><u>Primair eindpunt voor veiligheid<\/u>: er was <strong>geen verschil in ernstige bloedingen<\/strong> tussen de groepen: 256\u00a0events [0&#x002C;71 per 100\u00a0pati\u00ebntjaren] met clopidogrel vs. 279\u00a0events [0&#x002C;77 per 100\u00a0pati\u00ebntjaren] met ASA; HR 0&#x002C;94 [95% BI: 0&#x002C;74 tot 1&#x002C;21]; p = 0&#x002C;64.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><u>Secundaire eindpunten<\/u>:<\/span>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Er was geen verschil in mortaliteit tussen de groepen<\/strong> (713\u00a0events [1&#x002C;96 per pati\u00ebntjaar]) voor clopidogrel en 723\u00a0events [1&#x002C;98 per pati\u00ebntjaar] voor ASA; HR 0&#x002C;99 (95% BI: 0&#x002C;89 tot 1&#x002C;09)).<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De incidentie van <strong>myocardinfarct<\/strong> was <strong>lager<\/strong> in de groep met clopidogrel (356\u00a0events [0&#x002C;99 per pati\u00ebntjaar]) dan in de groep met ASA (457\u00a0events [1&#x002C;27 per pati\u00ebntjaar]; HR 0&#x002C;76 [95% BI: 0&#x002C;66 tot 0&#x002C;89].<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De incidentie van <strong>CVA<\/strong> was <strong>lager<\/strong> in de groep met clopidogrel (264\u00a0events [0&#x002C;73 per pati\u00ebntjaar]) dan in de groep met ASA (316\u00a0events [0&#x002C;88 per pati\u00ebntjaar]); HR 0&#x002C;79 [95% BI: 0&#x002C;66 tot 0&#x002C;96].<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Er werden geen verschillen tussen beide behandelingen gezien op het vlak van bloeding in het algemeen&#x002C; ernstige maag-darmbloeding en maag-darmbloeding in het algemeen.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Het effect van de behandeling op MACCE was vergelijkbaar in meerdere belangrijke subgroepen&#x002C; waaronder de pati\u00ebnten met risico op verminderde respons op clopidogrel (zie verder >\u00a0<\/span><a href='#_L_imites_de'><span style='font-family:;' lang='NL'>Beperkingen van de studie<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Beperkingen van de studie<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>De grootste beperking van deze meta-analyse is de heterogeniteit van de studies<\/strong>. Klinische en methodologische heterogeniteit kan niet worden uitgesloten aangezien de ge\u00efncludeerde studies verschilden op het vlak van opzet&#x002C; populatie en tijd tot starten van de monotherapie.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Gezien de lengte en omvang van de belangenverklaringen rijst de vraag naar de <strong>wetenschappelijke onafhankelijkheid<\/strong> van de studie.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Pati\u00ebnten werden uitgesloten als ze tijdens de initi\u00eble fase van DAPT (<\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'>dual antiplatelet therapy<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'>) een ischemisch of hemorragisch event hadden doorgemaakt. De resultaten zijn dus alleen van toepassing op pati\u00ebnten die hun DAPT volledig doorlopen hebben zonder ongewenste events.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Door verschillen in de studieprotocollen varieert de duur van de monotherapie met het antiaggregans en van de DAPT van de ene studie tot de andere.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De populatie was overwegend <strong>Oost-Aziatisch\u00a0<\/strong>(ongeveer 2\/3). Oost-Aziatische pati\u00ebnten hebben een hogere prevalentie van de CYP2C19-allelvariant geassocieerd met een verminderde respons op clopidogrel. Deze studie toonde evenwel een hogere werkzaamheid aan van clopidogrel in monotherapie ten opzichte van ASA in monotherapie in deze populatie&#x002C; zonder significante heterogeniteit volgens geografische regio. De auteurs beschouwen dat als een sterk punt.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Commentaar van het BCFI<\/span><\/h2>\n<p><span lang='NL'>De resultaten van deze meta-analyse moeten <strong>voorzichtig ge\u00efnterpreteerd worden&#x002C; gezien de beperkingen ervan<\/strong>. Hoewel deze meta-analyse een\u00a0<\/span>belangrijk<span> <\/span><span lang='NL'>onderwerp aansnijdt&#x002C; moeten er meer gegevens verzameld worden. Gerandomiseerde vergelijkende studies in de <strong>huidige re\u00eble omstandigheden\u00a0<\/strong>zijn noodzakelijk.<\/span><br \/><span style='font-family:;' lang='NL'>De resultaten van deze studie lijken verdere bewijzen te leveren voor een mogelijke superioriteit van clopidogrel ten opzichte van ASA in de secundaire preventie\u00a0<\/span><span style='font-family:;'>maar het absolute verschil is beperkt (NNT van 263 per jaar behandeling)<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>. Volgens onze standaardbronnen blijft ASA echter het best gedocumenteerde antiaggregans (zie\u00a0<\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/3?frag=1859'><span style='font-family:;' lang='NL'>Plaatsbepaling in 2.1.1.1. Acetylsalicylzuur<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>). Bovendien is het belangrijk om rekening te houden met de individuele eigenschappen van de pati\u00ebnt&#x002C; maar ook met de kostprijs. Die laatste is (drie keer) hoger met clopidogrel. Als de klinische superioriteit bevestigd wordt&#x002C; zou een farmaco-economische studie interessant zijn.<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Over welke specialiteiten gaat het?\u00a0<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Acetylsalicylzuur (ASA): Asa EG\u00ae&#x002C; Asaflow\u00ae&#x002C; Aspirine\u00ae&#x002C; Cardioaspirine\u00ae (zie <\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/3?frag=mps-1859'><span style='font-family:;' lang='NL'>Repertorium<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>).<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Clopidogrel: Clopidogrel&#x002C; Plavix\u00ae (zie <\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/3?frag=1875'><span style='font-family:;' lang='NL'>Repertorium<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Bronnen<\/span><\/h2>\n<p><span style='color:#222222;'><span style='font-family:;' lang='EN-US'>Valgimigli M. et al.&#x002C; Clopidogrel versus aspirin for secondary prevention of coronary artery disease: a systematic review and individual patient data meta-analysis&#x002C;\u00a0<\/span><i><span style='font-family:;' lang='EN-US'>The Lancet<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='EN-US'>\u00a02025;406:1091-1102 (doi:\u00a0<\/span><\/span><a href='https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/40902613\/'><span style='font-family:;' lang='EN-US'>10.1016\/S0140-6736(25)01562-4<\/span><\/a><span style='color:#222222;'><span style='font-family:;' lang='EN-US'>).<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Acetylsalicylzuur is al tientallen jaren het best gedocumenteerde antiaggregans in  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20357],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-174960","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2026-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/174960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=174960"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/174960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177537,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/174960\/revisions\/177537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=174960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=174960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=174960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}