{"id":180374,"date":"2026-04-09T00:00:00","date_gmt":"2026-04-08T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/risico-van-hyponatriemie-door-ssris-en-venlafaxine\/"},"modified":"2026-04-09T00:00:00","modified_gmt":"2026-04-08T22:00:00","slug":"risico-van-hyponatriemie-door-ssris-en-venlafaxine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/risico-van-hyponatriemie-door-ssris-en-venlafaxine\/","title":{"rendered":"Risico van hyponatri\u00ebmie door SSRI\u2019s en venlafaxine"},"content":{"rendered":"<p><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Hyponatri\u00ebmie is een bekend ongewenst effect van de antidepressiva die behoren tot de SSRI\u2019s (selectieve serotonine-heropnameremmers) en SNRI\u2019s (serotonine- en noradrenaline-heropnameremmers) zoals venlafaxine. Hoe groot is het risico en wanneer is het risico het grootst? Een grootschalige observationele Zweedse studie onderzocht het risico van ernstige hyponatri\u00ebmie bij nieuwe gebruikers van SSRI\u2019s of venlafaxine&#x002C; met subgroepanalyses in functie van leeftijd en geslacht.<\/strong><\/span><\/p>\n<div class='summary'>\n<div class='summary-article-content'>\n<ul>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'>De Zweedse studie vergeleek de incidentie van <strong>ernstige hyponatri\u00ebmie<\/strong> (gedefinieerd als natri\u00ebmie lager dan 125 mmol\/l)<strong>\u00a0<\/strong>bij nieuwe gebruikers van SSRI\u2019s of venlafaxine <strong>voor en na starten\u00a0<\/strong><\/span><span style='font-family:;'>van het antidepressivum<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>.<\/span><\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Leeftijd en geslacht<\/strong> waren belangrijke risicofactoren voor ernstige hyponatri\u00ebmie. In de periode na de start van het antidepressivum bedroeg d<\/span><\/span><span style='font-family:;'>e incidentie\u00a0<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>3% bij personen 65-79 jaar en 4% bij personen \u2265 80 jaar (veel lager bij jongere leeftijden). De incidentie bij vrouwen \u2265 80 jaar bedroeg 6&#x002C;5% ten opzichte van 3&#x002C;4% bij mannen \u2265 80 jaar.<\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>In de eerste 3 maanden na de start van het antidepressivum<\/strong> was het risico van ernstige hyponatri\u00ebmie <strong>4&#x002C;3 keer hoger\u00a0<\/strong>dan een jaar v\u00f3\u00f3r de start (statistisch significant). \u00c9\u00e9n jaar na de start was het risico bij de personen die antidepressivum verder hadden gezet niet meer verhoogd.<\/span><\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Conclusie van het BCFI<\/strong>: <\/span><span style='font-family:;'>Hyponatri\u00ebmie is een bekend ongewenst effect\u00a0 van de SSRI\u2019s en SNRI\u2019s. Ernstige\u00a0 hyponatri\u00ebmie kan aanleiding geven tot een ernstige ziektebeeld. Hoewel <\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>resterende confounding in deze studie niet uitgesloten kan worden&#x002C; toont de sterke associatie dat het goed is om in de eerste maanden na starten van een SSRI of SNRI&#x002C; extra alert te zijn op hyponatri\u00ebmie&#x002C; vooral bij oudere&#x002C; vrouwelijke pati\u00ebnten.<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2><span lang='NL'>Waarom is deze studie belangrijk?\u00a0<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Hyponatri\u00ebmie wordt gedefinieerd als natri\u00ebmie < 135 mmol\/l&#x002C; <strong>ernstige hyponatri\u00ebmie<\/strong> als natri\u00ebmie <strong>< 125 mmol\/l<\/strong>. De belangrijkste symptomen van ernstige hyponatri\u00ebmie zijn: nausea&#x002C; braken&#x002C; bewustzijnsverlies&#x002C; vermoeidheid en convulsies&#x002C; als gevolg van hersenoedeem.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Talrijke geneesmiddelen<\/strong> kunnen hyponatri\u00ebmie veroorzaken of bevorderen. Dit risico neemt verder toe in aanwezigheid van <strong>andere risicofactoren<\/strong>.<\/span><\/p>\n<div class='detailed-content'>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Risicofactoren zijn\u00a0<\/span><span style='font-family:;'>onder andere stoornissen van de nierfunctie&#x002C; hartfalen&#x002C; levercirrose&#x002C; bijnierschorsinsuffici\u00ebntie&#x002C; verhoogde vochtinname (vooral bij warm weer)&#x002C; reeds verlaagde natriumspiegel en gelijktijdig gebruik van andere geneesmiddelen die hyponatri\u00ebmie kunnen veroorzaken. Oudere personen zijn bijzonder gevoelig vanwege hun al verminderde nierfunctie en frequente polyfarmacie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>De <strong>SSRI\u2019s en SNRI\u2019s<\/strong> behoren tot de geneesmiddelen die hyponatri\u00ebmie kunnen uitlokken [zie\u00a0<\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/2601?folia=2595'><span style='font-family:;' lang='NL'>Folia juni 2016<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>]. De gegevens over dit risico waren tot op heden gebaseerd op kleinschalige observationele studies. Een grootschalige&#x002C; recent gepubliceerde cohortstudie onderzocht specifiek dit risico.<\/span><span style='color:#00B050;'><span style='font-family:;' lang='NL'><strong><sup>1<\/sup><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<h2><span lang='NL'>Opzet van de studie\u00a0<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>De studie is gebaseerd op een Zweeds register&#x002C; de<\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'> Stockholm sodium cohort<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'>. Deze databank bevat gegevens van de inwoners van de regio van Stockholm bij wie de natri\u00ebmie werd bepaald tussen 2005 en 2018 (n=1 632 249).<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>De personen bij wie voor de eerste keer een SSRI of venlafaxine was gestart tussen 1 januari 2007 en 30 september 2017 (n=234 217) werden ge\u00efdentificeerd.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Elke pati\u00ebnt was zijn\/haar eigen controle. De incidenties van ernstige hyponatri\u00ebmie (gedefineerd als natri\u00ebmie < 125 mmol\/l) in 4 verschillende periodes van 3 maanden werden vergeleken:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>periode 1\u00a0(referentieperiode): ongeveer 1 jaar voor de start van het SSRI of venlafaxine&#x002C;<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>periode 2: juist voor de start van het antidepressivum&#x002C;<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>periode 3: juist na de start van het antidepressivum&#x002C; met de datum van eerste aflevering als indexdatum&#x002C; en<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>periode 4: ongeveer 1 jaar na de start van het antidepressivum.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>In de <strong>primaire analyse<\/strong> werd de incidentie van ernstige hyponatri\u00ebmie vergeleken tussen de referentieperiode en de andere periodes.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Mediaanleeftijd bij de indexdatum: 43 jaar; 64% vrouwen.<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Resultaten in het kort<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;'>Tijdens de onderzoeksperiode ontwikkelde 1&#x002C;7% van de studiepopulatie ten minste \u00e9\u00e9n keer ernstige hyponatri\u00ebmie<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>. Pati\u00ebnten met ernstige hyponatri\u00ebmie waren mediaan 73 jaar oud en 65% waren vrouwen.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;'>De incidentie van ernstige hyponatri\u00ebmie nam toe met hogere leeftijd en was het hoogst bij vrouwen \u2265 80 jaar. De incidenties in de periode na starten van het antidepressivum bedroegen:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>In functie van leeftijd<\/strong>: \u2265 80 jaar (4%)&#x002C; tussen 65 en 79 jaar (3%)&#x002C; tussen 45 en 64 jaar (1%)&#x002C; < 45 jaar (0&#x002C;1%).<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>In functie van geslacht<\/strong>: <strong>vrouwen:<\/strong>\u00a0\u2265 80 jaar (6&#x002C;5%)&#x002C; tussen 65 en 79 jaar (3&#x002C;7%)&#x002C; tussen 45 en 64 jaar (0&#x002C;94%)&#x002C; > 45 jaar (0&#x002C;05 \u00e0 0&#x002C;16%) <strong>versus mannen:<\/strong>\u00a0<\/span><br \/><span style='font-family:;' lang='NL'>\u2265 80 jaar (3&#x002C;4%)&#x002C; tussen 65 en 79 jaar (3&#x002C;4%)&#x002C; tussen 45 en 64 jaar (1&#x002C;6%)&#x002C; < 45 jaar (0&#x002C;05 \u00e0 0&#x002C;2%).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Risico van ernstige hyponatri\u00ebmie ten opzichte van de referentieperiode (periode 1):<\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>In de <strong>3 maanden na de start<\/strong> van het antidepressivum<\/span><span style='font-family:;'> (periode 3): <strong>4&#x002C;3 keer hoger\u00a0<\/strong><\/span><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>risico<\/strong> (statistisch significant).<\/span>\n<div class='detailed-content'>\n<ul>\n<li><i><span style='font-family:;' lang='EN-US'>adjusted odds ratio<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='EN-US'>\u00a0: 4&#x002C;3 [(95%-BI van 3&#x002C;3 tot 5&#x002C;5)&#x002C; statistisch significant].<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Wanneer pati\u00ebnten die tegelijkertijd behandeld werden met een thiazidediureticum werden uitgesloten&#x002C; bedroeg de adjusted odds ratio 3&#x002C;7 (95%-BI van 2&#x002C;8 tot 5).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>E\u00e9n jaar na de start <\/strong>van het antidepressivum (periode 4)&#x002C; bij de pati\u00ebnten die het antidepressivum hadden verder gezet (periode 4): <strong>geen<\/strong> risicotoename.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Juist v\u00f3\u00f3r starten<\/strong> van het antidepressivum (periode 2): <strong>2&#x002C;8 keer hoger risico\u00a0<\/strong>(statistisch significant): zie ook \u201cBeperkingen van de studie\u201d.<\/span>\n<div class='detailed-content'>\n<p><i><span style='font-family:;' lang='NL'>adjusted odds ratio<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'>: 2&#x002C;8 [95%-BI van 2&#x002C;2 tot 3&#x002C;6)].<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Beperkingen van de studie<\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Bias en resterende confounding kunnen niet uitgesloten worden. De studie is gebaseerd op een\u00a0<\/span><span style='font-family:;'>register&#x002C; waardoor de motivatie voor natriumbepaling niet bekend is<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>De resultaten tonen verrassend dat in de periode kort v\u00f3\u00f3r de start van het antidepressivum (periode 2) het risico van ernstige hyponatri\u00ebmie al was verhoogd&#x002C; ook na correctie voor confounders.\u00a0<\/span><span style='font-family:;'>De auteurs merken op dat hospitalisatie en comorbiditeit (bv. hartfalen&#x002C; beroerte) vaker voorkwamen in die periode&#x002C; en dat deze factoren mee het verhoogde risico kunnen verklaren [NB BCFI: bv. door overvulling of gebruik van diuretica].<\/span><\/p>\n<h2>Commentaar van het BCFI<\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Deze studie onderzocht binnen de groep van de SNRI\u2019s enkel venlafaxine. <strong>Duloxetine<\/strong> werd niet onderzocht. De auteurs stellen dat het voor duloxetine \u2013 op basis van kleinschalige studies \u2013 onduidelijk is of er een risico is van hyponatri\u00ebmie. Onze bronnen (Martindale&#x002C; SKP&#x002C; Kompas ) en\u00a0<\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/2601?folia=2595'><span style='font-family:;' lang='NL'>Folia juni 2016<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'> vermelden ook voor duloxetine een risico van hyponatri\u00ebmie.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Deze studie werd ook besproken in <\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Journal Watch<\/strong><\/span><\/i><span style='color:#00B050;'><span style='font-family:;' lang='NL'><strong><sup>2<\/sup><\/strong><\/span><\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>&#x002C; met volgende commentaar:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Deze studie herinnert ons aan het risico op ernstige hyponatri\u00ebmie met sommige antidepressiva&#x002C; vooral bij oudere pati\u00ebnten.<\/span><span style='font-family:;'> Het risico lijkt het hoogst in het begin van de behandeling&#x002C; en de drempel om de natriumspiegels te bepalen wordt dus best laag gehouden in die periode\u00a0<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>(NB BCFI: zeker in aanwezigheid van andere risicofactoren voor hyponatri\u00ebmie&#x002C; zoals de inname van diuretica).<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>Bij pati\u00ebnten die geen hyponatri\u00ebme ontwikkelen in het begin van de behandeling&#x002C; lijkt het risico op lange termijn gering. Wanneer hyponatri\u00ebmie wordt gevonden maanden of jaren na starten van het antidepressivum&#x002C; moet dan ook naar andere oorzaken gezocht worden.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Conclusie van het BCFI<\/strong>: Hoewel in deze studie resterende confounding niet kan uitgesloten worden&#x002C; toont de sterke associatie dat het goed is om na starten van een SSRI of SNRI&#x002C; extra alert te zijn op hyponatri\u00ebmie&#x002C; vooral bij oudere&#x002C; vrouwelijke pati\u00ebnten.<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Over welke specialiteiten gaat het?\u00a0<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;'>SSRI\u2019s: zie <\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=mps-8151'><span style='font-family:;'>Repertorium<\/span><\/a><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>SNRI\u2019s: zie\u00a0<\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=mps-18127'><span style='font-family:;' lang='NL'>Repertorium<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Bronnen<\/span><\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-nummer' style='font-family:;' lang='NL'>1.<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'> <\/span><span class='folia-referentie-tekst' style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'>Isaa I. et al. The association of selective serotonin reuptake inhibitors and venlafaxine with profound hyponatremia. <\/span><i><span class='folia-referentie-tekst' style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'>European Journal of Endocrinology<\/span><\/i><span class='folia-referentie-tekst' style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'> 2025; 193: 179-187 (<\/span><a href='https:\/\/academic.oup.com\/ejendo\/article\/193\/1\/179\/8193926'><span class='folia-referentie-tekst' style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'>doi: 10.1093\/ejendo\/Ivaf140<\/span><\/a><span class='folia-referentie-tekst' style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'>)<\/span><br \/><span class='folia-referentie-nummer' style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'>2.<\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'> <\/span><span class='folia-referentie-tekst' style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='EN-US'>Post SE. Are antidepressants associated with severe hyponatremia ? Journal Watch 2025 August 21<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hyponatri\u00ebmie is een bekend ongewenst effect van de antidepressiva die  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20357],"tags":[20213],"class_list":["post-180374","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2026-nl","tag-import_tags"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=180374"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180374\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=180374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=180374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=180374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}